Nhà giao dịch thông minh không bao giờ trả phí đầy đủ. Sử dụng mã giới thiệu này để tiết kiệm trọn đời: Binance WZ9KD49N / OKX 26021839

CBDC là gì và cách nó khác biệt với tiền điện tử thông thường

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, khái niệm CBDC (Central Bank Digital Currency) – tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành – đang thu hút sự chú ý toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều người vẫn nhầm lẫn CBDC với các loại tiền điện tử như Bitcoin hay Ethereum. Bài viết này sẽ làm rõ bản chất của CBDC và những điểm khác biệt then chốt giữa nó với tiền điện tử phi tập trung.

Bản chất của CBDC

CBDC là phiên bản kỹ thuật số của tiền pháp định (fiat currency) do chính ngân hàng trung ương của một quốc gia phát hành và quản lý. Nó có giá trị tương đương 1:1 với đồng tiền truyền thống (ví dụ: 1 CBDC đô la Mỹ = 1 USD tiền mặt).

Mục tiêu ra đời của CBDC

Các ngân hàng trung ương phát triển CBDC nhằm:

  • Tăng hiệu quả trong thanh toán nội địa và xuyên biên giới.
  • Giảm chi phí in ấn, lưu trữ và vận chuyển tiền mặt.
  • Tăng cường khả năng kiểm soát chính sách tiền tệ trong kỷ nguyên số.
  • Đối trọng với sự phát triển nhanh chóng của stablecoin và tiền điện tử tư nhân.

Hai mô hình CBDC phổ biến

Hiện nay, CBDC được triển khai theo hai hướng chính:

  • CBDC bán lẻ (Retail CBDC): Dành cho công chúng, cá nhân và doanh nghiệp nhỏ – giống như “tiền mặt kỹ thuật số”.
  • CBDC bán buôn (Wholesale CBDC): Chỉ dành cho tổ chức tài chính, dùng để thanh toán liên ngân hàng hoặc giải quyết giao dịch lớn.

Sự khác biệt cốt lõi giữa CBDC và tiền điện tử

Dù đều tồn tại dưới dạng kỹ thuật số, CBDC và tiền điện tử (như Bitcoin, Ethereum) có bản chất hoàn toàn khác nhau – từ chủ thể phát hành đến cơ chế vận hành.

Chủ thể phát hành và tính pháp lý

CBDC được phát hành bởi ngân hàng trung ương, có giá trị pháp lý đầy đủ và được nhà nước bảo đảm. Trong khi đó, tiền điện tử thường do cộng đồng hoặc tổ chức tư nhân tạo ra, không có cơ quan trung ương nào đứng sau và không được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp ở nhiều quốc gia.

Cơ chế công nghệ và mức độ phi tập trung

CBDC thường sử dụng công nghệ sổ cái phân tán (DLT) nhưng vẫn mang tính tập trung hoặc bán tập trung, vì ngân hàng trung ương giữ quyền kiểm soát tuyệt đối. Ngược lại, tiền điện tử như Bitcoin hoạt động trên mạng lưới phi tập trung hoàn toàn, không ai có thể đơn phương thay đổi quy tắc hay đảo ngược giao dịch.

“CBDC không phải là ‘Bitcoin của nhà nước’. Nó là tiền pháp định – chỉ là được số hóa – chứ không phải một tài sản đầu cơ.” – Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS)

So sánh nhanh: CBDC vs Tiền điện tử

Tiêu chí CBDC Tiền điện tử (Bitcoin, v.v.)
Chủ thể phát hành Ngân hàng trung ương Cộng đồng / Tổ chức tư nhân
Tính ổn định giá Ổn định (neo theo tiền pháp định) Biến động cao
Mức độ kiểm soát Tập trung / Bán tập trung Phi tập trung
Mục đích chính Thanh toán, chính sách tiền tệ Đầu cơ, lưu trữ giá trị, tự do tài chính

Câu hỏi thường gặp

CBDC có phải là một loại cryptocurrency không?

Không. CBDC không phải là cryptocurrency vì nó không phi tập trung, không dựa trên cơ chế đồng thuận mở và không có tính ẩn danh cao như Bitcoin.

CBDC có thể thay thế hoàn toàn tiền mặt không?

Hiện tại, đa số các quốc gia xem CBDC là bổ sung cho tiền mặt, không nhằm thay thế hoàn toàn. Tuy nhiên, trong tương lai dài hạn, điều này có thể xảy ra tùy theo chính sách từng nước.

Người dân có bắt buộc phải dùng CBDC không?

Không bắt buộc. CBDC thường được triển khai như một lựa chọn thanh toán mới, song song với tiền mặt và tài khoản ngân hàng truyền thống.

CBDC có bị hack được không?

Vì do ngân hàng trung ương quản lý, CBDC được bảo vệ bởi hệ thống an ninh cấp quốc gia. Tuy nhiên, rủi ro vẫn tồn tại nếu hạ tầng kỹ thuật hoặc ví lưu trữ bị tấn công.

Việt Nam đã phát triển CBDC chưa?

Tính đến năm 2024, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ liên quan đến CBDC, nhưng chưa có kế hoạch phát hành chính thức trong ngắn hạn.

🚀 Bắt đầu hành trình trading của bạn:

Đăng ký tài khoản Binance hoặc OKX với mã giới thiệu của chúng tôi để nhận hoàn phí giao dịch lên đến 50%!

Đăng ký Binance Đăng ký OKX