Chứng khoán là gì? Tổng quan về các loại chứng khoán phổ biến trên thị trường
Nhà giao dịch thông minh không bao giờ trả phí đầy đủ. Sử dụng mã giới thiệu này để tiết kiệm trọn đời: Binance WZ9KD49N / OKX 26021839
Chứng khoán là gì? Tổng quan về các loại chứng khoán phổ biến trên thị trường
Chứng khoán là một công cụ tài chính quan trọng, đóng vai trò cầu nối giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp. Hiểu rõ bản chất và phân loại chứng khoán giúp bạn đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình tham gia thị trường tài chính.
Chứng khoán là gì?
Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền sở hữu hợp pháp của người nắm giữ đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành. Đây có thể là cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ hoặc các công cụ phái sinh khác được giao dịch trên thị trường chứng khoán.
“Chứng khoán không chỉ là giấy tờ – đó là đại diện cho quyền lợi kinh tế và quyền biểu quyết trong doanh nghiệp.” – Chuyên gia tài chính Nguyễn Minh Tuấn.
Theo Luật Chứng khoán Việt Nam (sửa đổi năm 2019), chứng khoán bao gồm nhiều loại hình, mỗi loại mang đặc điểm, mức độ rủi ro và tiềm năng sinh lời riêng biệt.
Các loại chứng khoán phổ biến
1. Cổ phiếu
Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn điều lệ của công ty. Người sở hữu cổ phiếu trở thành cổ đông và có quyền tham gia biểu quyết, chia lợi nhuận (cổ tức) và hưởng giá trị tăng trưởng từ hoạt động kinh doanh.
- Cổ phiếu phổ thông: Có quyền biểu quyết, nhưng rủi ro cao hơn khi công ty phá sản.
- Cổ phiếu ưu đãi: Không có quyền biểu quyết, nhưng được ưu tiên nhận cổ tức hoặc hoàn vốn trước cổ phiếu phổ thông.
2. Trái phiếu
Trái phiếu là công cụ nợ – khi mua trái phiếu, bạn đang cho tổ chức phát hành (chính phủ hoặc doanh nghiệp) vay tiền. Đổi lại, bạn nhận được lãi suất định kỳ và được hoàn trả gốc khi đáo hạn.
Trái phiếu thường ít rủi ro hơn cổ phiếu, đặc biệt là trái phiếu chính phủ. Tuy nhiên, mức sinh lời cũng thấp hơn tương ứng.
3. Chứng chỉ quỹ
Đây là loại chứng khoán đại diện cho quyền sở hữu trong quỹ đầu tư tập thể. Thay vì tự chọn cổ phiếu, nhà đầu tư góp vốn vào quỹ và để đội ngũ chuyên gia quản lý danh mục đầu tư.
- Quỹ mở: Mua/bán linh hoạt theo giá trị tài sản ròng (NAV).
- Quỹ đóng: Số lượng chứng chỉ cố định, giao dịch trên sàn như cổ phiếu.
4. Chứng khoán phái sinh
Chứng khoán phái sinh (như hợp đồng tương lai, quyền chọn) có giá trị phụ thuộc vào “tài sản cơ sở” – ví dụ: chỉ số VN-Index, cổ phiếu FPT, hay giá dầu thô. Loại này chủ yếu dùng để phòng ngừa rủi ro hoặc đầu cơ ngắn hạn.
Mặc dù tiềm năng lợi nhuận cao, chứng khoán phái sinh đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và khả năng kiểm soát cảm xúc tốt do đòn bẩy tài chính lớn.
So sánh nhanh các loại chứng khoán
| Loại chứng khoán | Rủi ro | Sinh lời kỳ vọng | Phù hợp với |
|---|---|---|---|
| Cổ phiếu | Cao | Cao | Nhà đầu tư dài hạn, chấp nhận biến động |
| Trái phiếu | Thấp – trung bình | Ổn định | Người bảo thủ, tìm thu nhập đều |
| Chứng chỉ quỹ | Trung bình | Trung bình – cao | Người mới, không có thời gian nghiên cứu |
| Phái sinh | Rất cao | Rất cao (hoặc lỗ nặng) | Nhà giao dịch chuyên nghiệp |
Câu hỏi thường gặp
Mua chứng khoán ở đâu?
Bạn có thể mua chứng khoán qua công ty chứng khoán (mở tài khoản giao dịch trực tuyến hoặc tại quầy). Các sàn giao dịch chính tại Việt Nam là HOSE (TP.HCM), HNX (Hà Nội) và UPCoM.
Có cần nhiều tiền để bắt đầu đầu tư chứng khoán?
Không. Nhiều công ty chứng khoán cho phép mở tài khoản với số dư ban đầu chỉ từ vài trăm nghìn đồng. Bạn có thể mua cổ phiếu lô lẻ (dưới 100 đơn vị) hoặc đầu tư vào quỹ ETF với số tiền nhỏ.
Chứng khoán có bị mất trắng không?
Trong trường hợp công ty phá sản và thanh lý tài sản, cổ đông phổ thông là nhóm cuối cùng được chia tài sản còn lại – nên có nguy cơ mất toàn bộ vốn. Tuy nhiên, điều này hiếm xảy ra với doanh nghiệp niêm yết lớn.
Trái phiếu doanh nghiệp có an toàn hơn cổ phiếu?
Không hẳn. Trái phiếu doanh nghiệp tư nhân có thể rủi ro cao nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Nên xem xét xếp hạng tín nhiệm và tình hình tài chính trước khi đầu tư.
Có thể đầu tư chứng khoán khi chưa có kiến thức?
Kỹ thuật thì có thể học dần, nhưng đừng đầu tư số tiền lớn khi chưa hiểu cơ bản về cách hoạt động của thị trường, cách đọc báo cáo tài chính hoặc quản lý rủi ro. Hãy bắt đầu bằng mô phỏng hoặc số vốn nhỏ.
🚀 Bắt đầu hành trình trading của bạn:
Đăng ký tài khoản Binance hoặc OKX với mã giới thiệu của chúng tôi để nhận hoàn phí giao dịch lên đến 50%!
